Αισθητηριακή Επεξεργασία

28/09/2018

Πολλά από τα άτομα τα οποία έχουν αυτισμό παρουσιάζουν ερεθίσματα σε πράγματα τα οποία τους ενοχλούν. Αυτά τα ερεθίσματα οφείλονται σε δυσκολίες επεξεργασίας και ενσωμάτωσης αισθητηριακών πληροφοριών. Η όραση, η ακοή, η αφή, η οσμή, η γεύση, η αίσθηση της κίνησης (αιθουσαίο σύστημα) και η αίσθηση της θέσης (proprioception) μπορούν να επηρεαστούν. Αυτό σημαίνει ότι ενώ οι πληροφορίες μπορούν να ανιχνευθούν κανονικά, μπορεί να γίνουν αντιληπτές πολύ διαφορετικά.

Η διαδικασία του εγκεφάλου που οργανώνει και ερμηνεύει τις αισθητηριακές πληροφορίες ονομάζεται αισθητηριακή ολοκλήρωση. Τα παιδιά με αισθητηριακή δυσλειτουργία μπορούν να βρουν ερεθίσματα που φαίνονται "κανονικά" στους άλλους ως επώδυνα, δυσάρεστα ή ακόμη και ερεθίσματα τα οποία να τους προκαλούν σύγχυση. Για κάποιους, η αδυναμία επεξεργασίας αισθητηριακών πληροφοριών κανονικά μπορεί να περιγραφεί έναν κλινικό όρο όπως δυσλειτουργία αισθητηριακής ολοκλήρωσης, διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας ή διαταραχή αισθητηριακής ολοκλήρωσης. Ακόμη και για εκείνους που δεν λαμβάνουν επίσημη ταξινόμηση, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το άτομο, μπορεί να έχει σημαντικά αισθητήρια προβλήματα ως μεμονωμένο ζήτημα ή να συνοδεύει μια ποικιλία μαθησιακών και νευρολογικών διαταραχών όπως ο αυτισμός, η δυσλεξία, η δυσπραξία, η πολλαπλή σκλήρυνση και καθυστέρηση λόγου.

Η αισθητηριακή επεξεργασία ενός ατόμου μπορεί να περιλαμβάνουν υπερευαισθησία (υπερδραστηριότητα), γνωστή και ως αισθητική υπερασπιστικότητα, ή υποτιθέμενη ευαισθησία (κάτω από την αντιδραστικότητα). Πολλοί άνθρωποι με αυτισμό είναι πολύ συντονισμένοι ή ακόμα και οδυνηρά ευαίσθητοι σε ορισμένους ήχους, υφές, γεύσεις και μυρωδιές. Κάποια παιδιά βρίσκουν σχεδόν αφόρητη την αίσθηση, όταν τα ρούχα τους αγγίζουν το δέρμα τους ή ακόμη μπορεί να αποσπάσουν την προσοχή τους, ο βόμβος ενός αεροπλάνου ή μιας μέλισσας πολύ πριν κάποιος άλλος καταλάβει την παρουσία τους. Η υπερευαισθησία μπορεί να είναι εμφανής σε μια αυξημένη ανοχή στον πόνο ή σε μια συνεχή ανάγκη για αισθητηριακή διέγερση. Μερικοί άνθρωποι με αυτισμό δεν γνωρίζουν το ακραίο κρύο ή τη ζέστη (επικίνδυνο σε παγωμένες συνθήκες). Ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να πέσει και να σπάσει το χέρι του, αλλά ποτέ δεν θα κλάψει. Οι απαντήσεις στην αισθητηριακή επεξεργασία κυμαίνονται από την ανησυχία ή την απόσπαση της προσοχής ή από αρνητικές συμπεριφορές όπως επιθετικότητα ή απόρριψη.

Οι ευαισθησίες μπορούν να αλλάξουν ή να βελτιωθούν με την πάροδο του χρόνου.

Οι αισθητηριακές ανισορροπίες μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε έναν φαινομενικά ασύλληπτο συνδυασμό σε ένα μόνο άτομο, για παράδειγμα κάποιος που μπορεί να επιζητεί μεγάλη πίεση (όπως μια αγκαλιά) αλλά δεν μπορεί να την ανεχτεί. Επίσης, δεν μπορεί να ανεχτεί την αίσθηση της ελαφριάς επαφής (όπως ένα φιλί στο μάγουλο). Οι ραφές σε κάλτσες μπορεί να ενοχλήσουν ένα παιδί αποσπώντας την προσοχή του, ενώ ο βουητός του κενού μπορεί να είναι τρομακτικός. Πολλά μικρά παιδιά με αυτισμό φαίνεται να διαταράσσονται ιδιαίτερα από το τραγούδι «Happy Birthday» (ή το χτύπημα που ακολουθεί), γι 'αυτό είναι χρήσιμο να γνωρίζετε ότι αυτό μπορεί να είναι τρομακτικό καθώς είναι πιθανό να εμφανιστεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια ενός σχολικού έτους.

Μερικά σημάδια της αισθητηριακής δυσλειτουργίας

  •  Εξαιρετική ευαισθησία στην αφή, στην κίνηση και στους ήχους
  •  Υπερεπιδραστική στην αφή, κίνηση ή ήχους
  •  Εύκολη απόσπαση προσοχής
  •  Κοινωνικά και / ή συναισθηματικά προβλήματα
  •  Το επίπεδο δραστηριότητας είναι ασυνήθιστα υψηλό ή ασυνήθιστα χαμηλό
  •  Φυσική αδεξιότητα ή φαινομενική απροσεξία
  •  Δυσκολία στην πραγματοποίηση μεταβάσεων από μία κατάσταση σε άλλη
  •  Αδυναμία να χαλαρώσουν ή να ηρεμήσουν τον εαυτό σας
  •  Καθυστερήσεις στην ομιλία, στη γλώσσα ή στις κινητικές δεξιότητες
  •  Καθυστερήσεις στο ακαδημαϊκό επίτευγμα

Παυλίνα Χρίστου 

Λογοθεραπέυτρια