Αυτισμός

21/08/2018

Η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού (ASD) και ο αυτισμός είναι, και οι δύο γενικοί όροι για μια ομάδα σύνθετων διαταραχών της ανάπτυξης του εγκεφάλου. Οι διαταραχές αυτές χαρακτηρίζονται, σε ποικίλους βαθμούς, από δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση, λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία καθώς και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Περιλαμβάνουν αυτιστική διαταραχή, σύνδρομο Rett, διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, σύνδρομο Asperger κ.α.

Η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού (ASD), μπορεί να συσχετιστεί με διανοητική αναπηρία, δυσκολίες στον συντονισμό και θέματα προσοχής και σωματικής υγείας, όπως ο ύπνος και οι γαστρεντερικές διαταραχές.

Κάθε άτομο με αυτισμό είναι μοναδικό. Τα άτομα που ανήκουν στο αυτιστικό φάσμα έχουν εξαιρετικές ικανότητες σε οπτικές, μουσικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες. Περίπου το 40% έχουν μέσες έως ανώτερες μέσες πνευματικές ικανότητες. Άλλοι με αυτισμό έχουν σημαντική αναπηρία και δεν μπορούν να ζήσουν ανεξάρτητα. Περίπου το 25% των ατόμων με ASD είναι μη λεκτικά, αλλά μπορούν να μάθουν να επικοινωνούν με άλλα μέσα.

Συμπτώματα Αυτισμού:

Τα συμπτώματα του αυτισμού και η σοβαρότητα τους διαφέρουν σημαντικά σε κάθε άτομο στο φάσμα του αυτισμού.

Οι λειτουργικοί τομείς της επικοινωνίας, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και των επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών θεωρούνται τα «βασικά» συμπτώματα του αυτισμού.

Ένα παιδί μπορεί να μην έχει τα ίδια συμπτώματα και μπορεί να φαίνεται πολύ διαφορετικό από ένα άλλο παιδί με την ίδια διάγνωση. Τα χαρακτηριστικά του αυτισμού συνήθως διαρκούν καθ 'όλη τη διάρκεια ζωής ενός ατόμου, αλλά μπορούν να αλλάξουν σημαντικά με την πάροδο του χρόνου και με τις σωστές παρεμβάσεις που θα γίνουν. Ένα ελαφρώς επηρεασμένο άτομο μπορεί να φανεί απλώς περίεργο είτε κατά την διάρκεια της λειτουργικότητας του με τα παιχνίδια ή τα αντικείμενα του, είτε γενικά στις αντιδράσεις που συμβαίνουν κατά την διάρκεια της καθημερινότητας του. Ένα σοβαρό άτομο μπορεί να μην μπορεί να μιλήσει ή να φροντίσει τον εαυτό του και να χρειάζεται βοήθεια από τους γύρω του. Η πρώιμη και εντατική παρακολούθηση από τους ειδικούς μπορεί να κάνει εξαιρετικές διαφορές στην ανάπτυξη και την έκβαση του παιδιού.

Βασικά συμπτώματα του Αυτισμού:

  •  Κοινωνικά Συμπτώματα:

Τα περισσότερα παιδιά με αυτισμό φαίνεται να έχουν τεράστια δυσκολία στο να μάθουν να συμμετέχουν στην παροχή και ανάληψη της καθημερινής ανθρώπινης αλληλεπίδρασης. Ακόμη και κατά τους πρώτους μήνες της ζωής, πολλοί δεν αλληλεπιδρούν και αποφεύγουν την επαφή με τα μάτια. Φαίνονται αδιάφοροι σε άλλους ανθρώπους και συχνά φαίνεται να προτιμούν να είναι μόνοι. Μπορούν να αντισταθούν στην προσοχή ή να δέχονται παθητικά τις αγκαλιές. Αργότερα, σπάνια αναζητούν άνεση ή ανταποκρίνονται στις εμφανίσεις γονέων για θυμό ή στοργή με έναν τυπικό τρόπο. Τα παιδιά με αυτισμό είναι επίσης πιο αργά στη μάθηση για να ερμηνεύσουν τι σκέφτονται και αισθάνονται. Χωρίς την ικανότητα να ερμηνεύει τις χειρονομίες και τις εκφράσεις του προσώπου, ο κοινωνικός κόσμος μπορεί να φαίνεται μπερδεμένος. Για να συνθέσουν το πρόβλημα, τα άτομα με αυτισμό δυσκολεύονται να δουν τα πράγματα από την οπτική γωνία ενός άλλου ατόμου. Αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή της "ανώριμης" συμπεριφοράς, όπως κλάμα ή λεκτικές εκρήξεις που φαίνονται ακατάλληλες για τους γύρω τους. Το άτομο με αυτισμό μπορεί επίσης να είναι διαταραγμένο και σωματικά επιθετικό κατά περιόδους, καθιστώντας τις κοινωνικές σχέσεις ακόμα πιο δύσκολες. Μπορούν κατά περιόδους να σπάσουν τα πράγματα, να επιτεθούν σε άλλους ή να βλάψουν τον εαυτό τους. Στην απογοήτευσή τους, κάποιοι χτυπούν

τα κεφάλια τους, τραβούν τα μαλλιά τους ή δαγκώνουν τα χέρια τους.

  • Δυσκολίες επικοινωνίας

Μέχρι την ηλικία των 3 ετών, τα περισσότερα παιδιά έχουν περάσει από προβλέψιμα ορόσημα στο δρόμο προς την εκμάθηση της γλώσσας. Με τα πρώτα γενέθλια, ένα τυπικό μικρό παιδί λέει λόγια, γυρίζει όταν ακούει το όνομά του, δείχνει πότε θέλει ένα παιχνίδι κλπ. Μερικά παιδιά που έχουν διαγνωστεί με αυτισμό παραμένουν σιωπηλά καθ 'όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Κάποια άτομα, μπορεί να καθυστερήσουν, αναπτύσσοντας γλώσσα μέχρι την ηλικία των 5 έως 9 ετών. Ορισμένα παιδιά μπορούν να μάθουν να χρησιμοποιούν συστήματα επικοινωνίας όπως εικόνες ή νοηματική γλώσσα.

Πολλοί από όσους μιλούν συχνά χρησιμοποιούν γλώσσα με ασυνήθιστους τρόπους. Φαίνονται ανίκανοι να συνδυάσουν λέξεις σε ουσιαστικές προτάσεις. Μερικοί μιλούν με μεμονωμένες λέξεις, ενώ άλλοι επαναλαμβάνουν την ίδια φράση ξανά και ξανά. Μερικά παιδια, είναι σε θέση να ακούνε προσεχτικά, και μετά επαναλαμβάνουν αυτά που ακριβώς έχουν ακούσει (ηχολαλία).

Μερικά παιδιά που επηρεάζονται ήπια μπορεί να παρουσιάσουν ελαφρές καθυστερήσεις στη γλώσσα ή ακόμα και να φαίνεται ότι έχουν προγενέστερη γλώσσα και ασυνήθιστα πλούσιο λεξιλόγιο, αλλά έχουν μεγάλη

δυσκολία στη διατήρηση μιας συνομιλίας. Μια άλλη δυσκολία είναι συχνά η αδυναμία να κατανοήσουν τη γλώσσα του σώματος, τον τόνο της φωνής ή τις "φράσεις λόγου". Ενώ μπορεί να είναι δύσκολο να καταλάβουμε τι λέει ένα παιδί με αυτισμό, η γλώσσα του σώματος είναι επίσης δύσκολο να κατανοηθεί. Οι εκφράσεις του προσώπου, οι κινήσεις και οι χειρονομίες σπάνια ταιριάζουν με αυτό που λένε. Επίσης, ο τόνος της φωνής τους δεν αντανακλά τα συναισθήματά τους. Μέχρι να διδαχθούν καλύτερους τρόπους για να εκφράσουν τις ανάγκες τους, τα παιδιά με αυτισμό κάνουν ό, τι μπορούν ώστε να τους «κατανοούν» οι γύρω τους. Αυτό συνήθως μπορεί να τους δημιουργήσει άγχος και κατάθλιψη.

  •  Επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές

Οι περιττές επαναλαμβανόμενες κινήσεις στα παιδιά με αυτισμό, μπορεί να τους αποβάλουν από άλλα παιδιά. Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να είναι ακραίες και πολύ εμφανείς. Μερικά παιδιά και μεγάλα άτομα δαπανούν πολύ χρόνο επανειλημμένα να χτυπούν τα χέρια τους ή να περπατούν στα δάχτυλα των ποδιών τους. Ως παιδιά, μπορούν να περάσουν ώρες με τα παιχνίδια τους, όπως τα αυτοκίνητά και τα τρένα με ένα συγκεκριμένο τρόπο, αντί να τα χρησιμοποιούν για να παίξουν. Αν κάποιος μετακινήσει κατά λάθος ένα από τα παιχνίδια, το παιδί μπορεί να είναι τρομερά αναστατωμένο. Τα παιδιά με αυτισμό συχνά χρειάζονται και απαιτούν απόλυτη συνοχή στο

περιβάλλον τους. Μία μικρή αλλαγή σε οποιαδήποτε ρουτίνα - σε ώρες γεύματος, ντύσιμο, μπάνιο, μετάβαση στο σχολείο σε μια συγκεκριμένη ώρα και από την ίδια διαδρομή - μπορεί να είναι εξαιρετικά ανησυχητική.

Η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά παίρνει μερικές φορές τη μορφή μιας επίμονης, έντονης προτίμησης. Για παράδειγμα, το παιδί μπορεί να έχει εμμονή με την εκμάθηση λειτουργίας στις ηλεκτρικές σκούπες, χρονοδιαγράμματα τρένων ή φάρους. Συχνά υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για θέματα αριθμών, συμβόλων ή επιστημών.

Μοναδικές ικανότητες που μπορεί να συνοδεύσουν τον αυτισμό

Μερικά άτομα με αυτισμό έχουν ασυνήθιστες δεξιότητες και εξαιρετικές ικανότητες. Κάποια από τα πλεονεκτήματα που έχουν ορισμένα άτομα με αυτισμό παρουσιάζονται πιο κάτω. Είναι σημαντικό να μην υποθέσουμε ποτέ ότι κάποιο άτομο έχει κάποια ή όλα αυτά τα πλεονεκτήματα. Η συνειδητοποίηση ότι οποιοδήποτε άτομο έχει μια δεξιότητα όπως αυτές πιο κάτω, μπορεί να δημιουργήσει μια ευκαιρία να σχηματίσει μια σύνδεση, να παρακινήσει ή να επιβραβεύσει την προσοχή σε πιο δύσκολες προκλήσεις, ή να χρησιμοποιήσει αυτή τη δύναμη για να ξεπεράσει άλλες ελλείψεις.

Μερικές από τις ικανότητες που μπορείτε να δείτε σε άτομα με αυτισμό είναι:

* Ισχυρές οπτικές δεξιότητες

* Ικανότητα να κατανοήσουμε και να διατηρήσουμε συγκεκριμένες έννοιες, κανόνες, ακολουθίες και πρότυπα

* Καλή ανάμνηση των λεπτομερειών ή των γεγονότων (μαθηματικά γεγονότα, χρονοδιαγράμματα τρένων, στατιστικά του μπέιζμπολ, ονόματα)

* Μακροπρόθεσμη μνήμη

* Υπολογιστικές και τεχνολογικές δεξιότητες

* Μουσική ικανότητα

* Έντονη συγκέντρωση ή εστίαση, ειδικά σε μια προτιμώμενη δραστηριότητα(πχ. φαγητό)

* Καλλιτεχνική ικανότητα

* Μαθηματική ικανότητα

* Ικανότητα να αποκωδικοποιήσει γραπτή γλώσσα (διαβάσει) σε νεαρή ηλικία (αλλά δεν μπορεί απαραίτητα να την κατανοήσει)

* Ισχυρή κωδικοποίηση (ορθογραφία)

* Ειλικρίνεια

* Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων

Συχνά τα παιδιά με αυτισμό μπορούν να εστιάσουν την προσοχή τους για αρκετή ώρα σε πράγματα που τους ενδιαφέρουν. Η κατανομή των καθηκόντων σε κατανοητά συστατικά και η παροχή κινήτρων υποστήριξης (θυμίζοντας ότι αυτό που παρακινεί ένα παιδί με αυτισμό μπορεί να είναι διαφορετικό από αυτό που παρακινεί ένα τυπικό παιδί) θα βοηθήσει στην επέκταση ενός συνόλου δεξιοτήτων και δυνατοτήτων ενός μαθητή.

Γενικά, ένα σωστό και ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά που έχουν αυτισμό, θα τα βοηθήσει τόσο στον επικοινωνιακό όσο και στον λειτουργικό τομέα.

Παυλίνα Χρίστου - Λογοθεραπεύτρια