Διαταραχές Άρθρωσης

30/09/2020

Το παιδί αναπτύσσει τις γλωσσικές του ικανότητες χρόνο με χρόνο. Το καθένα έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης, αφού όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά. Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθούμε στον όρο διαταραχές άρθρωσης καθώς και στα φωνήματα που αναμένουμε ανά ηλικία.

Ο όρος διαταραχές στην άρθρωση αναφέρεται σε άτομα τα οποία παράγουν συχνά λανθασμένα φωνήματα (ήχους), συλλαβές ή και λέξεις και καθίσταται δύσκολο σε κάποιον τρίτο, να αντιληφθεί τι λέει το παιδί ή και κάποιος ενήλικας, ακόμη και μετά το πέρας της φυσιολογικής ηλικίας που αναμένονται λάθη.

Άρθρωση λοιπόν ορίζεται ως, μια διαδικασία κατά την οποία από τις φωνητικές χορδές ,παράγονται ήχοι. Στην συνέχεια με τη βοήθεια της γλώσσας, της μαλακής υπερώας, των χειλιών και της κάτω γνάθου (δηλαδή των οργάνων φώνησης), οι ήχοι αυτοί μετατρέπονται σε φθόγγους, συλλαβές και μετέπειτα σε λέξεις.

Συνήθως, οι διαταραχές άρθρωσης σχετίζονται με μειωμένο έλεγχο των μυών και νεύρων των οργάνων της στοματικής κοιλότητας ή και αδυναμία, που έχουν να κάνουν με την άρθρωση π.χ. αδυναμία ελέγχου της γλώσσας, μειωμένη ένταση ή διάρκεια εκπνοής, αδύναμα στα χείλη, παράλυση του προσωπικού νεύρου κ.ά. Ακόμη, πιθανόν να σχετίζονται και με προβλήματα που μπορεί να σχετίζονται με την δομή των οργάνων της άρθρωσης όπως υπερπλασίες, υποπλασίες ή ελλείψεις π.χ. κοντό χαλινό γλώσσας, υπερτροφική γλώσσα, ελλείψεις ή κακή σύγκλιση δοντιών, χειλεοσχιστίες, υπερωοσχιστίες κ.ά.

Σε τέτοιες περιπτώσεις μια αναλυτική στοματοπροσωπική εξέταση για να αξιολογηθεί η δομή και η λειτουργία των οργάνων της στοματικής κοιλότητας, από έμπειρο λογοπαθολόγο θα δώσει τη λύση. Ένας έμπειρος λογοπαθολόγος θα κάνει τη σωστή διάγνωση και θα δημιουργήσει ένα πρόγραμμα αποκατάστασης των διαταραχών αυτών, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Αρχικά ο λογοθεραπευτής χρησιμοποιεί δοκιμασίες αξιολόγησης της άρθρωσης με απώτερο στόχο, να εντοπίσει τις δυσκολίες. Επίσης, όπως ανέφερα και πιο πάνω, εξετάζεται η αρτιότητα και η λειτουργία των οργάνων της άρθρωσης μέσω ενός στοματοπροσωπικού έλεγχο. Επιπρόσθετα, ένας ολοκληρωμένος έλεγχος της επικοινωνίας και της γλωσσικής ανάπτυξης του παιδιού, είναι σημαντικός για τη δημιουργία ενός προγράμματος αποκατάστασης προσαρμοσμένος στις ανάγκες του κάθε παιδιού ή ενήλικα.

Σε κάθε ηλικία υπάρχουν διάφορα φωνήματα τα οποία κάνουν την εμφάνισή τους. Θα αναφερθούμε σε αυτά ανά ηλικία. Σημαντικό να σημειώσουμε πως όπως κάθε παιδί αναπτύσσεται διαφορετικά έτσι και οι φθόγγοι του. Τα φωνήματα ανά ηλικία τα οποία θα παρουσιαστούν στο άρθρο αυτό αφορούν τα φωνήματα που αναπτύσσονται σε κάθε ηλικία κατά μέσο όρο. Στην ηλικία των δυόμισι ετών περίπου κάνουν την εμφάνισή τους το /μ/, /π/, /μπ/, /τ/, /κ/, /γκ/. Στην ηλικία περίπου των τριών με τρεισήμισι ετών κάνουν την εμφάνισή τους το /ν/, /β/, /γ/, /χ/, /ντ/. Ακόμη, στην ηλικία των τρεισήμισι με τεσσάρων εμφανίζονται οι φθόγγοι /φ/, /σ/, /ζ/,/λ/ και ορισμένα συμπλέγματα όπως /σπ/, /πλ/, /κλ/,/βλ/, /κν/, /πν/. Στην ηλικία των τεσσάρων με τεσσεράμισι ετών εμφανίζονται οι φθόγγοι /θ/, /δ/ και ορισμένα συμπλέγματα όπως /φλ/, /στ/, /σκ/, /ψ/, /ξ/, /χτ/, /τρ/, /κρ/. Μετά τα τεσσεράμιση ξεκινάει η ανάδυση του φθόγγου /ρ/ και των συμπλεγμάτων /σφ/,/βρ/, /ντρ/, /φτ/, /τς/,/ντζ/. Στα πέντε έτη συνεχίζεται η ανάδυση του φθόγγου /ρ/ και εμφανίζονται τα συμπλέγματα /γρ/, /γλ/, /στρ/. Τέλος στην ηλικία των πεντέμισι εμφανίζεται ολοκληρωμένα το φώνημα /ρ/ και τα συμπλέγματα /δρ/ και /θρ/.

Εάν παρατηρήσατε αργοπορία σε κάποιον από τους πιο πάνω φθόγγους αναλογικά με την ηλικία του παιδιού σας, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε για περαιτέρω λεπτομέρειες.

 Έλενα Αλωνεύτη

Λογοπαθολόγος/Λογοθεραπεύτρια, BSc


https://www.facebook.com/mathisiparemvasi/