Μαθησιακές Δυσκολίες

09/07/2020

Οι μαθησιακές δυσκολίες που μπορεί να εμφανίσει ένα παιδί κατά την ένταξή του στο Σχολείο, τις πιο πολλές φορές μπορούν να εντοπιστούν πολύ νωρίτερα. Ως μαθησιακή δυσκολία δεν ορίζεται μόνον η λέξη «δυσλεξία». Μαθησιακές δυσκολίες μπορούν να εντοπιστούν από μία αναπτυξιακή διαταραχή, από δυσκολίες συγκέντρωσης της προσοχής και υπερκινητικότητα, από κάποια ήπια νοητική οριακότητα, από απλή δυσκολία στην άρθρωση του λόγου, από απλή δυσκολία στην αρίθμηση (δυσαριθμησία), την ορθογραφία (δυσορθογραφία), την ανάγνωση (δυσαναγνωσία), την γραφή (δυσγραφία), την κινητική οργάνωση (αδεξιότητα) κ.λ.π. 

Ένα παιδί μπορεί να αντιμετωπίζει μαθησιακές δυσκολίες όταν:

1) Στον προφορικό λόγο παρουσιάζει αργή εξέλιξη, συγκριτικά με τη σωματική και πνευματική του ανάπτυξη (στην προσχολική ηλικία και στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού). Αναφέρουμε ενδεικτικά τα παρακάτω:

  1. Κάνει αναγραμματισμούς, π.χ. λέει ματηθής αντί μαθητής.
  2. Μπερδεύει «ακουστικά» παρόμοιες λέξεις π.χ. λέει κόλλα αντί σόλα ή μπορεί να χρησιμοποιεί ανύπαρκτες λέξεις που μοιάζουν «ηχητικά» π.χ. λέει λουβό αντί βουνό.
  3. Δεν μπορεί να διηγηθεί κάτι που του συνέβη ή να περιγράψει κάτι που βλέπει.

2) Στο γράψιμο χρησιμοποιεί και τα δύο χέρια, χωρίς να δείχνει προτίμηση στο δεξί ή στο αριστερό χέρι, δεν μπορεί να μάθει ποια είναι η αρχή του χαρτιού ή της σελίδας και ξεκινά από τη μέση, την άκρη ή το τέλος. Αυτό οφείλεται είτε στο ότι το παιδί αντιμετωπίζει προβλήματα πλευρίωσης (αμφιδέξιο), είτε στο ότι έχει προβλήματα οργάνωσης χώρου. Ως αποτέλεσμα:

  1. Δυσκολεύεται, ενδεχομένως, να ζωγραφίσει ή να φτιάξει ορισμένα σχήματα, όπως είναι ο ρόμβος (μετά την ηλικία των επτά ετών) ή ακόμα και να τα αντιγράψει από το πρωτότυπο.
  2. Δεν ξέρει να γράψει το όνομά του ή το γράφει λάθος.
  3. Δεν ξέρει να βάζει τόνους.
  4. Δεν καταλαβαίνει τα σημεία στίξης.

3) Στην ανάγνωση δεν μπορεί να κατανοήσει ότι οι λέξεις διαβάζονται μόνο από τα αριστερά προς τα δεξιά. Πολλά παιδιά με υψηλή νοημοσύνη είναι ικανά να διαβάζουν, γρήγορα κιόλας, τις λέξεις ανάποδα ή ξεκινώντας από τη μέση ή με αναγραμματισμούς. Επίσης, το παιδί:

  1. Όταν συλλαβίζει, αποκωδικοποιεί σωστά τα γραφήματα, αλλά, όταν θέλει να διαβάσει όλη μαζί τη λέξη τη λέει λάθος π.χ. βλέπει «γάλα» , συλλαβίζει «γά-λα» και διαβάζει «βάζο».
  2. Δεν ξέρει που τονίζονται οι λέξεις και πώς να χρησιμοποιεί τα σημεία στίξης.
  3. Δεν μπορεί να αναγνωρίσει και να ξεχωρίσει τα γράμματα ακόμη και στο τέλος της Α΄ Δημοτικού.

4) Δεν μπορεί να καταλάβει παιχνίδια με λέξεις και γράμματα. Αντίθετα, μπορεί να είναι πολύ ικανό σε παιχνίδια που σχετίζονται με κατασκευές και με τρισδιάστατα σχήματα.

5) Έχει δυσκολία στην κατανόηση χωροχρονικών εννοιών, δηλαδή δεν μπορεί να καταλάβει κατευθύνσεις, όπως αριστερά/δεξιά, ανατολικά/δυτικά, χάνεται συνεχώς και δεν ξέρει που είναι η τάξη του, η θέση του ή που μένει.

6) Έχει δυσλειτουργία ή ανεπάρκεια της βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης μνήμης. Αναφέρουμε ενδεικτικά τα παρακάτω:

  1. Ξεχνά τις οδηγίες που δίνει η δασκάλα στην τάξη για διάφορες ασχολίες, τη θέση που κάθεται, το παλτό του, τα τετράδια του,τα "χάνει" αν του πει ο δάσκαλος να εκτελέσει/ μιμηθεί δύο ή και περισσότερα προστάγματα.
  2. Δυσκολεύεται πολύ και δεν μπορεί να επαναλάβει με τη σωστή σειρά τις μέρες της εβδομάδας, τις εποχές, τους μήνες, την αλφάβητο και φυσικά δεν μπορεί να μάθει την προπαίδεια.

Στην περίπτωση που το παιδί παρουσιάζει κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα η γνώμη του ειδικού θα σας κατευθύνει για το εάν το παιδί χρήζει κάποιας πιο συγκεκριμένης βοήθειας ή μόνο κάποιας συμβουλευτικής μεθόδου που μπορείτε να εφαρμόσετε στο σπίτι. Με έγκαιρη παρέμβαση τα συμπτώματα μπορούν να ελαχιστοποιηθούν και πολλές φορές να εξαφανιστούν εντελώς.

Στο πλαίσιο των Μαθησιακών Δυσκολιών αναφέρονται και ανιχνεύονται διάφορες γνωστικές ιδιαιτερότητες, που εξαρτώνται από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες, είτε εγγενείς, είτε περιβαλλοντικούς. Ο όρος αυτός αναφέρεται σε μία ομάδα διαταραχών, οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές δυσκολίες στην ακουστική διάκριση, την ομιλία, την κατανόηση, την ανάγνωση, την γραφή και τα μαθηματικά.

​Οι Μαθησιακές Δυσκολίες διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, τις Γενικευμένες και τις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες.

​Η πρώτη κατηγορία σχετίζεται με γενικευμένες δυσκολίες που συνυπάρχουν με προβλήματα σε όλους τους μαθησιακούς τομείς και συχνά αλληλοκαλύπτονται. Διάφοροι τομείς, όπως τα μαθηματικά, η ορθογραφία, η κατανόηση, η ανάγνωση, η γραπτή έκφραση, καθώς επίσης και η προφορική έκφραση είναι αυτοί στους οποίους παρουσιάζονται οι μεγαλύτερες δυσκολίες.

Αυτού του είδους οι δυσκολίες συνήθως παρουσιάζονται σε παιδιά που έχουν διαγνωσθεί με αναπτυξιακές διαταραχές (διαταραχές αυτιστικού φάσματος, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας), νοητική υστέρηση, διαταραχές της διάθεσης, ή σε παιδιά που είναι αλλόγλωσσα ή ζουν σε στερητικό από άποψη ερεθισμάτων περιβάλλον, έχοντας σχολικά κενά.

Η δεύτερη κατηγορία, αφορά σε παιδιά τα οποία, αν και το νοητικό τους δυναμικό είναι υψηλό (βρίσκονται τουλάχιστον στον μέσο όρο και πλέον), παρουσιάζουν δυσκολίες κυρίως στο γραπτό λόγο. Η διάγνωση αυτών των δυσκολιών γίνεται με την χρήση διαφόρων διαγνωστικών - ψυχομετρικών εργαλείων (συνήθως μετά το τέλος της δευτέρας τάξης του δημοτικού σχολείου, την περίοδο κατά την οποία έχει ολοκληρωθεί πλήρως η διαδικασία της εκμάθησης της ανάγνωσης και της γραφής). Όσο νωρίτερα γίνει η διάγνωση και η παρέμβαση, τόσο θετικότερα αποτελέσματα παρουσιάζονται στην σχολική επίδοση ενός παιδιού.

​Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν μαθησιακές δυσκολίες όπως η δυσλεξία, η δυσγραφία, η δυσορθογραφία και η δυσαριθμησία. Θεωρούνται εγγενείς, με κληρονομική προδιάθεση και δεν οφείλονται σε νοητική υστέρηση, συναισθηματικές διαταραχές, περιβαλλοντικές ελλείψεις ή σχολικά κενά.

Η αντιμετώπιση - αποκατάσταση αυτών των δυσκολιών γίνεται με γνώμονα την διεπιστημονικότητα, αφού συχνά συνυπάρχουν, εκτός των αμιγώς μαθησιακών προβλημάτων και διάφορα άλλα, συνήθως συναισθηματικής, ψυχολογικής υφής. Έγκαιρη και σωστή, διάγνωση μπορεί να διευκολύνει και να βελτιώσει σε πολύ σημαντικό βαθμό την σχολική επίδοση ενός παιδιού και κατά συνέπεια την καθημερινότητά του. Η αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών κάθε τύπου πραγματοποιείται από ειδικούς, άριστα εκπαιδευμένους - εξειδικευμένους, διαφορετικούς για κάθε ηλικιακή ομάδα. Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες απαιτεί διαφορετικούς χειρισμούς από ένα παιδί, γι΄αυτό και οι παιδαγωγοί θα πρέπει να είναι εξειδικευμένοι στις ιδιαίτερες αυτές ανάγκες.