Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα αδέρφια

30/01/2020

Ο ανταγωνισμός και η ζήλια μεταξύ των αδερφιών είναι ένα ζήτημα που απασχολεί συχνά αρκετούς γονείς. Αυτό συμβαίνει συνήθως με τον ερχομό ενός δεύτερου παιδιού. Το πρωτότοκο παιδί βιώνει την έλευση ενός νέου μέλους σαν απειλή. Εκεί λοιπόν που ο πρωτότοκος είχε την αποκλειστική σημασία, αγάπη και φροντίδα από τους γονείς του, ξαφνικά θα χρειαστεί να την μοιραστεί. Ωστόσο, ο ανταγωνισμός, οι διαφωνίες και η ζήλια ανάμεσα στα αδέρφια είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης τους και τα βοηθάει να μεγαλώσουν και να εξελιχθούν. Η διαφωνία ανάμεσα στα αδέλφια μπορεί να είναι φυσιολογική, όπως και σε κάθε σχέση άλλωστε (μεταξύ συζύγων, συναδέλφων, κλπ), αλλά καθοριστικό παράγοντα παίζει ο τρόπος που επιλύονται αυτές οι διαφωνίες.

Οι συγκρούσεις ανάμεσα στα παιδιά έχουν σχέση με τα συναισθήματα τους. Η ζήλια για παράδειγμα είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα αντίδρασης, όπου το παιδί μπορεί να νιώθει ότι το παραμελείτε, ή το αγνοείτε ή δεν το αγαπάτε, με αποτέλεσμα να αναζητά προσοχή ακόμα και με έναν αρνητικό τρόπο. Οι γονείς χρειάζεται να είναι σε επαγρύπνηση για να μπορέσουν να αναγνωρίσουν τα σημάδια ζήλιας και μην πέσουν στην παγίδα της τιμωρίας για την εκδήλωση της ζήλιας ή να δίνουν περισσότερη σημασία στο παιδί που ζηλεύει σε σχέση με το άλλο.

Σημάδια ζήλιας:

  • Παλινδρόμηση. Το παιδί συμπεριφέρεται σαν να είναι μικρότερης ηλικίας (μιλά μωρουδίστικα, πιπιλάει το δάχτυλό του, ζητά να ταΐζεται, εμφανίζει ενούρηση)
  • Εκφράζεται επιθετικά. Σωματικά (μπορεί να αρχίσει να χτυπάει το νεογέννητο, τους γονείς του ή ακόμα και να σας δαγκώνει, να σπάει τα πράγματα ή τα παιχνίδια του αδερφού του), Λεκτικά (να κοροϊδεύει, να μιλάει άσχημα)
  • Προκλητική συμπεριφορά. Δε συμμορφώνεται στους κανόνες, αρνείται να κάνει πράγματα που του λέτε ή σας αγνοεί
  • Δείχνει είτε υπερβολική αγάπη είτε πλήρη αδιαφορία προς το αδερφάκι του. Η απαγόρευση έκφρασης της ζήλιας οδηγεί τα παιδιά στην επινόηση συμπεριφορών προκειμένου να κρύψουν καλά αυτό το απαγορευμένο συναίσθημα. (υπερβολική φροντίδα και υπερπροστασία ή πλήρης αδιαφορία και απάθεια απέναντι στο αδελφάκι)
  • Προσκόλληση στη μητέρα. Αναζητά επίμονα την μητέρα του και την θέλει συνεχώς δίπλα του

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να είναι λανθάνουσες, αλλά είναι ο τρόπος που το παιδί μπορεί να εκφράσει την ανάγκη του για βοήθεια. Δεν ξέρει πώς να εκφράσει τη ζήλεια του ή την πικρία του, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί άλλους τρόπους για να κερδίσει την προσοχή και τη σημασία των γονιών του.

Τρόποι αντιμετώπισης της ζήλειας του παιδιού μου

  • Και οι δύο γονείς χρειάζεται να ασχολούνται με τα παιδιά τους, διατηρώντας την ισορροπία και επισημαίνοντας τα χαρακτηριστικά που κάνουν το κάθε παιδί ξεχωριστό
  • Συζητήστε μαζί με το παιδί που ζηλεύει ότι αυτό που νιώθει είναι φυσιολογικό, αφήστε το να εκφραστεί και δείξτε κατανόηση και τρυφερότητα
  • Παραδεχτείτε τα δικά σας λάθη για τυχόν παραμέληση και παροτρύνεται το παιδί που ζηλεύει να σας εκφράζει τις ανησυχίες του χωρίς να νιώθει ενοχές
  • Αποφύγετε τις συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών είτε αφορά σχολική επίδοση, είτε αθλητικές διακρίσεις κλπ, δεχτείτε τη διαφορετικότητα τους και τονίστε τους ότι ο καθένας μπορεί να πετύχει σε διαφορετικούς τομείς και πάλι θα είναι ξεχωριστός
  • Μπορεί το πρωτότοκο παιδί να αναλάβει περισσότερες ευθύνες αν νιώθει έτοιμο και παράλληλα περισσότερη επιβράβευση, αλλά σε καμία περίπτωση μην του επιτρέψετε να μεγαλώσει απότομα. Δεν παύει να είναι παιδί και έχει το κάθε δικαίωμα να ζήσει την παιδικότητα του
  • Όταν τα παιδιά συγκρούονται, οι γονείς καταφεύγουν στο ρόλο του δικαστή για να βρεθεί ο υπεύθυνος. Το καλύτερο είναι οι γονείς να μάθουν στα παιδιά πώς να λύνουν το πρόβλημα και όχι πώς να το αποφεύγουν, προσπαθώντας να τα βοηθήσουν να διαλευκάνουν τη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος
  • Τονίστε τα θετικά που υπάρχουν στο να έχει κανείς αδέρφια (π.χ παρέα, παιχνίδι, γέλιο, κλπ)
  • Δείξτε του έμπρακτα την αγάπη σας και δώστε την προσοχή που έχει ανάγκη, υπενθυμίζοντάς του πως ακόμα το αγαπάτε και πως είναι καλό παιδί (οι πράξεις του είναι λάθος, αλλά ο ίδιος δεν είναι κακό παιδί).
  • Το κάθε συναίσθημα που νιώθει το παιδί χρειάζεται να είναι αποδεχτό, αλλά όχι οι ανάρμοστες πράξεις τους. Θέσπιση κανόνων που να απαγορεύουν την επιθετική συμπεριφορά ( π.χ. απαγορεύονται οι βρισιές, οι κλωτσιές, τα χτυπήματα κλπ) και τήρηση σταθερών συνεπειών.

Τέλος, μην αποτρέπεται σε καμία περίπτωση το συναίσθημα ζήλιας που νιώθει το παιδί σας γιατί κάτι θέλει να σας μεταφέρει. Χρειάζεται τη βοήθεια των γονέων του για να αποκρυπτογραφήσετε μαζί τι κρύβεται πίσω από αυτό. Χρειάζεται τα πράγματα να λέγονται με το όνομα τους και τα συναισθήματα του καθενός να ακούγονται και να γίνονται σεβαστά, καλλιεργώντας έτσι την συναισθηματική έκφραση και την ενσυναίσθηση.

Ελένη Δανιήλ / Εγγ. Συμβουλευτική ψυχολόγος

Τηλ: 97736810